Taksonomia sprawności słuchania i mówienia w języku polskim jako ojczystym

Celem artykułu jest przedstawienie ujęcia taksonomicznego sprawności słuchania i mówienia w języku polskim jako ojczystym. Autorki wychodzą z założenia, że w zapisach podstawy programowej języka polskiego w szkole podstawowej z 2017 roku kładzie się nacisk zwłaszcza na kształcenie sprawności czytania i pisania, stąd zwrócenie uwagi na pozostałe dwie sprawności: słuchania i mówienia, i propozycja usystematyzowania wiedzy o nich z wykorzystaniem kategorii taksonomicznych.

Uwagi językoznawcy o kompetencjach odpornościowych (na podstawie profesji nauczyciela akademickiego)

Celem artykułu jest próba usytuowania nieznanego współczesnym leksykografom (a tym samym kłopotliwego) pojęcia „kompetencje odpornościowe” w dyskursie dotyczącym kompetencji modelowego nauczyciela — nauczyciela akademickiego przyszłości. Umiejętności rezyliencyjne umożliwiają „odnalezienie się” w nowej, zmiennej przestrzeni społecznej. W sytuacji zagrożenia pandemicznego rozwijanie kompetencji odpornościowych niezależnie od profesji nie podlega dyskusji. W zawodzie współczesnego nauczyciela, także akademickiego, wzmacnianie rezyliencji zdaje się wręcz koniecznością — kompetencje odpornościowe zapewniają sprawne realizowanie procesu dydaktycznego na odległość, niewątpliwie ułatwiają sprostanie wyjątkowym wymaganiom edukacyjnym w czasach pandemii.

Transformace učiva slovotvorby, A-didaktické situace [Transformacja materiału słowotwórczego. Sytuacje dydaktyczne]

W artykule opisano sytuację dydaktyczną, w której realizowany był wybrany temat z zakresu słowotwórstwa. Autorka stara się teorię sytuacji dydaktycznych zastosować w programie nauczania słowotwórstwa w szkole podstawowej. W tekście szczegółowo opisano przebieg i wynik przeprowadzonego eksperymentu w nauczaniu.

Koncept SPRAVEDLNOST v českém jazykovém obrazu světa studentů bohemistiky [Pojęcie SPRAWIEDLIWOŚCI w czeskim językowym obrazie świata wśród studentów bohemistyki]

W artykule przedstawiono wstępne wyniki przeprowadzonych wśród studentów czeskich badań ankietowych nad wycinkiem językowego obrazu świata, dotyczącym pojęcia SPRAWIEDLIWOŚĆ. Zaprezentowane analizy stanowią część szeroko zakrojonych badań tego pojęcia w języku czeskim, realizowanych w ramach projektu EUROJOS.

Nowe wyzwania glottodydaktyki polonistycznej w Chińskiej Republice Ludowej

W artykule przedstawiono sytuację, wyzwania i problemy współczesnej chińskiej polonistyki. Przez ponad 50 lat na terenie Chińskiej Republiki Ludowej funkcjonowała jedna polonistyka — na Pekińskim Uniwersytecie Języków Obcych (Beijing Foreign Studies University), na której kształcono przyszłych tłumaczy, pracowników ministerstw i dyplomacji; Katedra Języka Polskiego na PUJO funkcjonuje do dziś. Od 2009 roku wzrasta w Chinach zainteresowanie nauką języka i kultury polskiej, a polonistyki są tworzone na innych chińskich uniwersytetach, co jest efektem między innymi współpracy Chin z krajami Europy Środkowo-Wschodniej oraz inicjatywy Jeden Pas, Jeden Szlak. W roku akademickim 2020/2021 w Chinach języka polskiego można się uczyć na dwudziestu uczelniach. Dynamiczny rozwój studiów polskich w Chinach stawia przed nauczycielami, studentami oraz instytucjami rządowymi wiele wyzwań.

Bo v. ponieważ i inne spójniki w mówionym i pisanym Kartka z dziejów mylnych mniemań

Punktem wyjścia artykułu jest normatywne przekonanie, że niektóre spójniki, jak bo i ale, są właściwe mowie i w niej należy je stosować, a niektóre, jak ponieważ i lecz, są właściwe dziełom pisanym. Przekonanie to sprawdzono na materiale, na który złożyły się losowo dobrane krótkie teksty z filozofii, językoznawstwa, literaturoznawstwa, psychologii, publicystyki, krytyki literackiej oraz teksty popularnonaukowe o języku. Wyjściowe mniemanie okazało się mylne: spójniki bo i ale występują w przejrzanych tekstach o wiele częściej niż ponieważ i lecz. Postępowanie badawcze miało kilka etapów: 1) identyfikacja zastanych przekonań, 2) określenie wątpliwości, ustalenie odmiennego punktu widzenia, 3) zgromadzenie materiału, 4) badanie, 5) wyniki, 6) interpretacja, 7) wnioski. Autor sądzi, że schemat takiego postępowania badawczego nadaje się do stosowania na lekcjach języka polskiego.

Perspektywa porównawcza w dydaktyce języka ojczystego

Autorka w krytycznym omówieniu monografii Język ojczysty w edukacji szkolnej w Polsce, Czechach i na Słowacji przedstawia możliwości prowadzenia badań porównawczych w zakresie dydaktyk języków ojczystych. Do tej pory badacze tej subdyscypliny rzadko korzystali z osiągnięć językoznawców spoza granic własnego kraju. Sytuacja powoli się zmienia – czego dowodzi analizowana książka. Prezentowane w recenzowanym dziele badania dotyczą dydaktycznych aspektów nauczania/uczenia się języka na różnych poziomach. Wszystkie opracowania łączy funkcjonalne podejście do nauczania języka ojczystego. Autorka recenzji zwraca uwagę, że tak sprofilowane badania kształcenia językowego w jednym kraju mogą służyć podniesieniu wiedzy o edukacji językowej w krajach z nim sąsiadujących.

Nie tylko po lekcjach…

W recenzowanej monografii Małgorzaty Wójcik-Dudek pt. Po lekcjach opublikowane zostały, poddane uprzednio aktualizacji i w wielu przypadkach poszerzone, rozproszone wcześniej teksty. Lektura kolejnych artykułów uświadamia czytelnikom, jak wiele istotnych wątków i problemów kryją w sobie znane wszystkim lektury, jak wiele może zyskać edukacja polonistyczna z nowego ich odczytania, które jest wynikiem twórczego dialogu, stawiania innych niż zwykle pytań, ciekawego kontekstu interpretacyjnego.

(D)ocenić szkołę?

W recenzowanej publikacji pt. Docenić szkołę. Dydaktyczna teoria i metodyczna praktyka Maria Kwiatkowska-Ratajczak dokumentuje projekty lekcji zrealizowane w jednym z poznańskich liceów. Opisywany materiał badawczy dotyczy doświadczeń uczniów i nauczycieli w poznawaniu historii przodków walczących o odzyskanie niepodległości na terenie Wielkopolski, ożywiania archiwum dzieł malarskich, autorefleksji młodych na temat kulturowego DNA, kreatywnego pisania do rządzących oraz profilowego czytania Lalki. Autorka zwraca uwagę na niesłuszną i nagminną krytykę szkoły, prezentuje przy tym edukację opartą na myślowej samodzielności, indywidualnej wizji świata, edukację, która podejmuje prawdziwy dialog z tekstami i może budzić zachwyt.

Związek między reformą założeń, procesu i rezultatów nauczania języka czeskiego

Artykuł dotyczy problemu kluczowego dla kształtowania środowiska nauczania i uczenia się: ustalania programowych założeń, procesu ich wdrażania i rezultatów w nauczaniu. W przypadku nauczania języka czeskiego okazuje się, że ich oderwanie od siebie powoduje trudności, zwłaszcza w procesie nauczania, który jest jednak najważniejszy z punktu widzenia efektów. Z jednej strony widzimy stosunkowo innowacyjnie pomyślane politykę edukacyjną państwa i rozwiązania współczesnej dydaktyki przedmiotowej języka czeskiego, z drugiej zaś większość utrwalonej praktyki edukacyjnej, w której powiela się stale wiele starych błędów. Wszystko to koliduje z wymaganiami standaryzowanych egzaminów, które bardziej rzutują na praktykę nauczania niż przewidywana podstawa programowa. Okazuje się, że wszelkie zmiany w edukacji wymagają wzajemnego powiązania ich przesłanek, procesu realizacji i rezultatów.