Miejsca ojczyste w muzyce kompozytorów hiszpańskich XIX-XX wieku. Propozycja dydaktyczna

<p>W twórczości muzycznej hiszpańskich kompozytorów dostrzegamy dość wyraźnie wyodrębniony nurt dzieł, dla których źródła inspiracji wyłoniły się z geograficzno-kulturowych toposów ojczystego kraju. W tytułach tego typu utworów pojawiają się nazwy regionów Hiszpanii (m.in. Asturia, Kastylia, Aragonia, Katalonia, Baskonia, Andaluzja), jej miast (np. Granada, Kadyks, Ronda, Jerez, Kordoba), nierzadko w ścisłym powiązaniu z<span style="text-decoration: line-through;">e</span> różnymi znaczącymi fenomenami historyczno-kulturowymi i artystycznymi (np. malarstwem Francisco Goi). Uwagę naszą przyciągną kompozycje czołowych twórców hiszpańskich z końca XIX i początku XX wieku: Francisco Tárregi (1852-1909), Isaaca Albéniza (1860-1909), Enrique Granadosa (1867-1916), Manuela de Falli (1876-1946) i Joaquina Turiny (1882-1949). Zaznaczmy, że będzie to jedynie zasygnalizowanie wskazanego zjawiska, głównie dla celów edukacyjnych; jego pełne i wszechstronne przedstawienie wymagałoby obszerniejszego studium.</p><p>Różnorodność i kontrasty, które stanowią o specyficznym charakterze Hiszpanii, dają się zauważyć w wielu miastach tego kraju, a kultury arabska, żydowska i chrześcijańska – zarówno w swoich czystych przejawach, jak i tych będących rezultatem wzajemnych wpływów – tworzą dorobek historyczny i artystyczny trwale obecny do naszych czasów. Nadając utworom tytuły związane z ważnymi miejscami swojej ojczyzny – co istotne, z uwzględnieniem zakorzenionych w nich fenomenów kulturowych i muzycznych (folklor, tańce, pieśni, instrumentarium), kompozytorzy hiszpańscy, poprzez muzyczną „geografię”, utrwalili w pamięci kolejnych pokoleń „mapę” swojego kraju, zapewnili jednocześnie muzyce hiszpańskiej trwałe miejsce w kulturze światowej.</p><p><strong>Native Places in the Music of Spanish Composers of the 19th-20th centuries. A Didactic Suggestion</strong></p>SUMMARY<p>In the musical works of Spanish composers of the 19th and 20th centuries we can perceive a clearly distinguished trend of works for which inspiration sources emerged from the geographic-cultural topoi of their native country. The names of regions in Spain (e.g. Asturias, Castile, Andalusia), its towns (e.g. Granada, Cadiz, Cordoba) frequently appear in the titles of these types of work in close connection with various important historical-cultural phenomena, e.g. with the paintings of Francisco Goya). We see it in the compositions of leading Spanish composers of the late 19th and the beginning of the 20th centuries: Francisco Tárrega (1852-1909), Isaac Albéniz (1860-1949), Enrique Granados (1867-1916), Manuel de Falla (1876-1946), and Joaquin Turina (1882-1949). In the article, the author discusses inter alia: Wspomnienia z Alhambry [Memories of Alhambra] by Tárrega, I Suita hiszpańska [Spanish Suite no. 1] and Iberia by Albéniz, Goyescas by Granados, Noce w ogrodach Hiszpanii [Nights in the Gardens of Spain] by de Falla. By giving their works the titles connected with important places of their motherland, including also various cultural and musical phenomena rooted in them (folklore, dances, songs, instrumentation), the Spanish composers commemorated “the map” of their country in the memories of subsequent generations, and at the same time, ensured Spanish music a constant place in the world culture.</p>

El impresionismo musical en tres obras para piano de compositores españoles: Vicente Arregui (1902), Salvador Bacarisse (1922) y Joaquín Turina (1930)

El análisis de tres obras para piano de Vicente Arregui (Sonata en fa menor), Salvador Bacarisse (Heraldos) y Joaquín Turina (Sonata fantasía) demuestra que el impresionismo musical francés en España no fue una mera corriente pasajera de principios del siglo XX porque sus peculiaridades estilísticas influyeron durante tres décadas en la técnica de composición de al menos dos generaciones de músicos españoles. Basado en el examen del tratamiento sonoro y melódico, el estudio parte de los criterios estilísticos más característicos del impresionismo musical para relevar a continuación su asimilación al estilo de cada uno de estos compositores.

Falla (y Matheu), Manuel de (1876–1946)

Spanish composer Falla was the central figure of his generation, eclipsing composers such as Joaquín Turina and Joaquín Rodrigo. He blended Spanish musical nationalism, cultivated by Felipe Pedrell, Isaac Albéniz and Enrique Granados, with modernist techniques to create a style heralded as both universal and Spanish. After his death, he became a legendary national figure. Later Spanish composers, such as Cristóbal Halffter and Luis de Pablo, cite Falla as having the most profound effect on their esthetics. Falla received his early musical training from his mother, who taught him piano in addition to the basics of music. As a boy, Falla had literary aspirations, creating several short-lived magazines with friends, such as El Burlón (1889) and El Cascabel (1890). His talent for writing would serve him well as he later authored articles on music and fashioned his own libretti. He eventually turned his creative energies toward music and, in 1896, Falla began taking trips to Madrid to study piano with José Tragó, who also taught the young composer Joaquín Turina. The two composers would eventually meet and form a mutually beneficial friendship. Taking up residence in Madrid, Falla enrolled in the Madrid Conservatory and graduated in 1899. He also began premiering piano compositions and works for small chamber groups.