Holocaust Monuments in Kamianets-Podilskyi as a Resource for Tourism Development

The Holocaust peculiarities of the Jewish population in Ukraine during the Second World War are revealed. Ten sites of the largest mass executions of Jews in Ukraine by the German occupation authorities during the Second World War have been identified and characterized. The largest number of victims are crimes in Kyiv (Babyn Yar – almost 34 thousand people) and Odesa (25 thousand people). The third-largest death toll was in the Kamianets-Podilskyi massacre (23,000 people), but it was the first chronological case of the Nazi massacre of Jews in Ukraine. The peculiarities of the mass extermination of the Jewish population in Kamianets Podilskyi, where a ghetto was created not only for the local Jewish population but also for Jews deported from Hungary, are highlighted. Three memorialization ‘waves’ of Holocaust memorial sites in Kamianets-Podilskyi have been identified. The main monuments of the Holocaust have been characterized, and directions for its further memorialization as a resource for the development of memorial tourism have been proposed.

The spectre of the thing: The construction of the Sydney Gay and Lesbian Holocaust memorial

The Sydney Gay and Lesbian Holocaust Memorial is situated on the western side of Green Park in Darlinghurst, in Sydney, Australia. Darlinghurst is considered the heart of Sydney's gay and lesbian population, having been the site of demonstrations, public meetings, Gay Fair Days, and the starting point for the AIDS Memorial Candlelight Rally. It is also very close to both the Sydney Jewish Museum and the Jewish War Memorial. The planning and construction of the Memorial between 1991 and 2001 was a process framed by two competing imperatives. Balancing the commemoration of a subset of victims of the Holocaust with a positioning of the event as a universal symbol of the continuing persecution of gays and lesbians was a challenge that came to define the ten year struggle to have the memorial built.

Description de la résistance, résistance par la description dans Eva et Ruda : récit à deux voix de survivants de l’Holocauste d’Eva et Rudolph Roden

La parution en 2010 d’Eva et Ruda : récit à deux voix de survivants de l’Holocauste, d’Eva Roden et Rudolph Roden constitue pour le Centre commémoratif de l’Holocauste à Montréal un moment charnière : « c’est la première fois au Québec qu’une maison d’édition publie un témoignage de survivants montréalais en langue française. » Un examen narratologique des actes de résistance relevés dans le discours descriptif met d’abord ici en évidence un soulignement des modalités du « faire » autorisant une esquisse du personnage-résistant. L’analyse révèle ensuite chez le descripteur-résistant cette fois, un projet de résistance à l’oubli sous-tendu par la mise en place de deux stratégies à vocation rhétorique : l’« assimilation par reformulation » et les « plans comparatifs. » L’étude permet enfin de distinguer certaines marques de genre propres à la littérature concentrationnaire.The publication in 2010 of Eva et Ruda : récit à deux voix de survivants de l’Holocauste, by Eva Roden and Rudolph Roden, constitutes a turning point for the Montreal Holocaust Memorial Centre: “It is the first time in Quebec that a publishing house has published a testimony by Montreal survivors in French.” A narratological examination of the acts of resistance found in the descriptive discourse first highlights an underlining of the modalities of “doing” that allow for an outline of the character-resistance. The analysis then reveals in the describer-resistant, this time, a project of resistance to oblivion underpinned by the implementation of two rhetorical strategies: “assimilation by reformulation” and “comparative plans”. Finally, the study makes it possible to distinguish certain marks of genre specific to concentration camp literature.

Έλληνες Εβραίοι

Η εν λόγω μελέτη αποτελεί πρωτότυπη συμβολή στη σύγχρονη ιστορία των Εβραίων της Ελλάδας, εστιάζοντας στις μεγάλες αλλαγές που επέφεραν η Κατοχή και η εξόντωση της συντριπτικής πλειονότητάς τους. Στη μελέτη εξετάζονται οι σχέσεις των Ελλήνων Εβραίων με το κράτος και τη διεθνή κοινότητα. Εξετάζονται ακόμη οι κοινωνικές και πολιτισμικές αλλαγές στο εσωτερικό των κοινοτήτων στο επίπεδο της κοινοτικής ανασυγκρότησης και της ηγεσίας τους, στο επίπεδο των ιδεολογικών ρευμάτων, καθώς και στο επίπεδο ατομικών και συλλογικών επιλογών και διαδρομών. Το θέμα της «επιστροφής» μετά τη Σοά απασχόλησε σχετικά πρόσφατα την ιστοριογραφία· στην Εισαγωγή παρουσιάζεται μια επισκόπηση της σχετικής ελληνικής ιστοριογραφίας, στο πλαίσιο των αντίστοιχων διεθνών εξελίξεων.Αξιοποιώντας διαφορετικά τεκμήρια –από τα κοινοτικά αρχεία, το αρχείο του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου (ΚΙΣ) και της Joint, το αρχείο του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδος (ΕΜΕ), το δημοσιευμένο υλικό από το αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών, το αρχείο της Υπηρεσίας Διαχειρίσεως Ισραηλιτικών Περιουσιών (ΥΔΙΠ)–, προφορικές μαρτυρίες –από το αρχείο Προφορικής Ιστορίας του ΕΜΕ, τα αρχεία του Yad Vashem και του United States Holocaust Memorial Museum–, καθώς και απομνημονεύματα, δημοσιεύματα στον ελληνικό και ελληνο-εβραϊκό τύπο της εποχής και λογοτεχνικά κείμενα παρακολουθώ βήμα-βήμα την πολύτροπη διαδικασία συγκρότησης της μνήμης και των πολλαπλών ταυτοτήτων των Ελλήνων Εβραίων την επαύριο της Σοά. Κύριο μέλημά μου υπήρξε η ανάδειξη της «παραμελημένης» ιστοριογραφικά υποκειμενικής διάστασης της ιστορίας των Ελλήνων Εβραίων μετά τον πόλεμο, μέσα σε ένα χρονολογικό πλαίσιο που εκτείνεται από τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσης (Οκτώβριος 1944) ως τα μέσα της δεκαετίας του 1950 – εποχή κατά την οποία η ανασυγκρότηση των κοινοτήτων της Ελλάδας έχει σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί.Το υλικό της διατριβής οργανώνεται σε δύο Μέρη, που αποτελούνται από δύο κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο του πρώτου Μέρους, που έχει τίτλο «Επιστροφή και αποκατάσταση», εξετάζω τις πρώτες συλλογικές κινήσεις των Εβραίων μετά την απόσυρση του γερμανικού στρατού, και τα χαρακτηριστικά του δημόσιου λόγου που εξέφρασε η ηγετική μορφή του Ασέρ Μωυσή. Διερευνώ πώς οι πολιτικές συνθήκες που επικράτησαν στη Θεσσαλονίκη τους πρώτους μήνες μετά την Απελευθέρωση διαπλέκονται με τις πρώτες προσπάθειες αποκατάστασης. Παράλληλα, παρακολουθώ πώς τοποθετήθηκαν οι Εβραίοι, κυρίως σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ως άτομα και ως συλλογικότητες απέναντι στα πιεστικά προβλήματα που έπρεπε να αντιμετωπιστούν, όπως η στέγαση εκατοντάδων άστεγων –των οποίων τα σπίτια ήταν κατειλημμένα από πρόσφυγες ή και συνεργάτες των Γερμανών–, η σίτιση και η ιατρική περίθαλψη των ανέργων, των εξασθενημένων από τις κακουχίες των στρατοπέδων ή του Βουνού, των ορφανών παιδιών και των «απροστάτευτων» κοριτσιών. Εστιάζω επίσης στις ιδεολογικές αντιπαραθέσεις που ξέσπασαν μεταξύ των επιζώντων της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης και το πώς αυτές αποτυπώθηκαν στον λόγο της αμερικανο-εβραϊκής Joint. Το δεύτερο κεφάλαιο του πρώτου μέρους, με τίτλο «Αφηγήσεις σύγχρονες του πολέμου και πρώιμες μεταπολεμικές», είναι αφιερωμένο στην πορεία του ελληνο-εβραϊκού αυτοβιογραφικού λόγου με αναφορά στα κείμενα των Μαρσέλ Νατζαρή, Ισαάκ Ματαράσσο, Αλβέρτου Μενασέ και Μάρκου Ναχόν. Η σε βάθος ανάλυση προσφέρει μια αντιπροσωπευτική εικόνα των θεμάτων που κυριαρχούν, των ρητορικών τρόπων που χρησιμοποιούνται και συνθέτουν μια πρώτη τυποποιημένη αφήγηση, αλλά και τη διαμεσολάβηση του λόγου αυτού από τους δημοσιογράφους και τον πολιτικό προσανατολισμό των εφημερίδων. Αναλύω επίσης τα βιβλία των Μικαέλ Μόλχο και Ιωσήφ Νεχαμά, καθώς και δύο λογοτεχνικά έργα του Μωρίς Πολίτη και του Ισαάκ Μπενρουμπή, τα μόνα γραμμένα από Έλληνες Εβραίους και σχετικά παραμελημένα από την ελληνική φιλολογία και την ιστοριογραφία. Το δεύτερο Μέρος της διατριβής είναι αφιερωμένο στις ιδεολογικές εβραϊκές ταυτότητες που αναδύονται ή μετεξελίσσονται στη μεταπολεμική εποχή και αποτελείται από δύο κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο με τίτλο «Σιωνιστές στην Ελλάδα και το Ισραήλ», παρακολουθώ τον μεταπολεμικό σιωνιστικό λόγο στον εβραϊκό τύπο της εποχής και στα κείμενα του Ασέρ Μωυσή. Εξετάζω επίσης τους τρόπους με τους οποίους το σιωνιστικό κίνημα εκφράστηκε στην πράξη –κυρίως μέσα από τα αγροκτήματα προετοιμασίας της μετανάστευσης «Αχσαρότ»–, και την εμπειρία των ίδιων των «σκαπανέων» («χαλουτσίμ») . Φωτογραφικό υλικό συμπληρώνει την αρχειακή έρευνα. Συζητώ επίσης την κυρίαρχη τότε εκδοχή του σιωνισμού, αυτή του σοσιαλιστικού σιωνισμού όπως εκπροσωπήθηκε από δύο Έλληνες Εβραίους, τον Ισαάκ Μπενρουμπή και τον Αβραάμ Μπεναρόγια.Στο δεύτερο κεφάλαιο του δευτέρου Μέρους, με τίτλο «Έλληνες Εβραίοι και αριστεροί», διερευνώ τις μεταπολεμικές επιλογές των Εβραίων οι οποίοι, στη διάρκεια της Κατοχής αλλά όχι μόνο, εντάχθηκαν στην Αριστερά. Εξετάζω πώς αυτοί τοποθετήθηκαν απέναντι στα διλήμματα μετά τον Δεκέμβριο του 1944, τις σχέσεις τους με πρώην συντρόφους, καθώς και τις σχέσεις των πρώην αντιστασιακών που γνώρισαν διώξεις στη διάρκεια του Εμφυλίου με τους εκπροσώπους του εβραϊσμού και τις υπηρεσίες περίθαλψης των κοινοτήτων και του ΚΙΣΕ και, τέλος, τη μετανάστευσή τους στο Ισραήλ.Μεταξύ άλλων, προκύπτει η ανθεκτικότητα του αντισημιτισμού ακόμη και μετά τον «σεισμό» της Σοά. Αναδεικνύονται επίσης οι εντάσεις ανάμεσα στις κοινότητες της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας, οι τεταμένες σχέσεις της κοινότητας της συμπρωτεύουσας με την Joint. Διαπιστώνω επίσης πως παρά τις οξείες ιδεολογικές αντιπαραθέσεις, όπως είναι λ.χ. η αντιπαράθεση μεταξύ αριστερών και σιωνιστών, και σε αντίθεση με ό,τι έχει υποστηριχθεί, υπήρχαν σημεία σύγκλισης. Οι ποικίλες φωνές που αρθρώνει ο εβραϊσμός μετά τον πόλεμο, οι διαφορετικές στάσεις που υιοθετούν τα υποκείμενα στο θέμα της μετανάστευσης/«αλιγιά», οι συγκρούσεις μεταξύ διαφορετικών ομάδων, συχνά παραπέμπουν και σε διαφορετικές εμπειρίες διάσωσης (λ.χ. πρώην αντιστασιακοί-πρώην εκτοπισμένοι). Εν ολίγοις, τεκμηριώνεται και αναδεικνύεται η πολυπλοκότητα της εβραϊκής εμπειρίας μετά τον πόλεμο πρωτίστως όπως αυτή βιώνεται και συγκροτείται σε μνήμη από τους ίδιους τους Έλληνες Εβραίους. Με αυτή την έννοια, η εργασία συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της ελληνικής μεταπολεμικής κοινωνίας.

Placed Upon the Landscape, Casting Shadows: Jewish Canadian Monuments and Other Forms of Memory

This essay explores monuments, including the National Holocaust Monument in Ottawa, and gravestones in Jewish cemeteries in Montreal and Vancouver. Alongside these sites it considers how Canadian Jewish literature presents possibilities for Jewish history and language to mark the Canadian landscape though a consideration of Leonard Cohen and Eli Mandel. A discussion of Canadian monuments is relevant in light of recent demonstrations focused on removing statues and monuments from parks and government buildings. The essay contrasts community-inspired projects like Vancouver’s Holocaust memorial with Ottawa’s “National”monument, whose unveiling prompted a discussion about appropriate ways to represent history.Cet essai explore les monuments, y compris le monument national de l’Holocauste à Ottawa, et les pierres tombales des cimetières juifs de Montréal et de Vancouver. Parallèlement à ces sites, il examine comment la littérature juive canadienne, notamment les écrits de Leonard Cohen et Eli Mandel, offre des opportunités pour l’histoire et la langue juives de marquer le paysage canadien. Une discussion sur les monuments canadiens est pertinente à la lumière des récentes manifestations visant à retirer les statues et les monuments des parcs et des édifices gouvernementaux. L’essai met en contraste des projets d’inspiration communautaire comme le mémorial de l’Holocauste de Vancouver et le monument « national » d’Ottawa, dont le dévoilement a suscité une discussion sur les moyens appropriés de représenter l’histoire.

Making History Visible

While interned by the Nazis in Belgium and Bavaria during World War II, the little-known Surinamese artist Josef Nassy (1904–76) created a series of paintings and drawings documenting his experiences and those of other black prisoners. Nassy’s artworks uniquely register the presence of Caribbean, African, and African American prisoners in the Nazi camp system. While the Nassy Collection at the United States Holocaust Memorial Museum cannot render transparent a wartime experience that has gone largely unrecorded, it illustrates how shifting from a textual to a visual lens can enable an unremembered history to enter our field of vision, thereby generating an alternative wartime narrative. After tracing Nassy’s family history in Suriname and the conditions of his European incarceration, this essay discusses two paintings that demonstrate the significance of visual art in the context of black civilian internment—for both the artist-prisoner and the researcher.

Teaching at Holocaust memorial sites: Swedish teachers’ understanding of the educational values of visiting Holocaust memorial sites

The present article focuses on teaching and learning about the Holocaust in Sweden, conducted as study trips to Holocaust memorial sites. Although about a quarter of Swedish teenagers visit the Auschwitz-Birkenau State Museum each year, this study is the first to examine these Swedish study trips. Since there are no centralised systems for arranging these study trips, this study regards dedicated teachers as the main stakeholders. By deploying critical discourse analysis of transcripts of nine in-depth interviews with teachers, the study terms the discursive order of the teachers’ talk about the study trips ritual democratic catharsis. The teachers’ two main purposes are the use of the study trips as a vehicle for the social dynamics in the group to evolve in order to promote personal growth among the students, and the students’ learning about democracy and human rights. Their overarching didactic strategy of focusing on the suffering of the victims is meant to evoke empathy among the students, but lacks an explanatory aim. The study critically points out the teachers’ unreflected relationship to historiographic Holocaust content as a subject, making their teaching vulnerable to contemporary political influences, jeopardising the democratic purpose of these trips.